سخنرانی حجت الاسلام شریفی دررابطه با تفسیر سوره یس مسجد علی ابن ابیطالب مورخه ۱۴۰۲/۶/۶ (جلسه دوا

سخنرانی حجت الاسلام شریفی دررابطه با تفسیر سوره یس مسجد علی ابن ابیطالب مورخه ۱۴۰۲/۶/۶

(جلسه دوازدهم)

«۳۳» وَءَایَةٌ لَّهُمُ الْأَرْضُ الْمَیْتَةُ أَحْیَیْنَاهَا وَأَخْرَجْنَا مِنْهَا حَبّاً فَمِنْهُ یَأْکُلُونَ

و زمین مرده که ما آن را زنده کردیم و دانه ای از آن خارج ساختیم که از آن میخورند، برای آنان نشانه ای است (بر امکان معاد).

نکته ها:

در آیه قبل

وَ إِنْ کُلٌّ لَمّا جَمِیعٌ لَدَیْنا مُحْضَرُونَ

خواندیم که همه ی مردم در قیامت زنده شده، نزد خداوند حاضر خواهند شد؛ این آیه فصل بهار و رویش گیاهان را دلیل معاد و زنده شدن مردگان میداند.

۱-بخشی از دانههای گیاهی صرف تغذیه انسان و بخشی به مصرف حیوانات و یا برای مصارف غیر خوراکی مثل تهیه رنگ و یا دارو استفاده میشود.

۲-مسأله حیات و زندگى، از مهمترین دلائل توحید است، مسأله اى است فوق العاده مرموز، پیچیده، و شگفت انگیز، که عقل همه دانشمندان را به حیرت افکنده ، و با تمام پیشرفتهاى عظیمى که در علم و دانش نصیب بشر شده، هنوز کسى معماى آن را نگشوده است، هنوز کسى به درستى نمى داند: تحت تأثیر چه عواملى در روز نخست، موجودات بى جان تبدیل به سلولهاى زنده شده است؟

هنوز کسى نمى داند: بذرهاى گیاهان و طبقات مختلف آن، دقیقاً چگونه ساخته شده؟ و چه قوانین مرموزى، بر آن حاکم است که به هنگام فراهم شدن شرائط مساعد، به حرکت در مى آید، و رشد و نمو را آغاز مى کند، و ذرات زمین مرده را جذب وجود خود مى نماید، و از این طریق، موجودات مرده را تبدیل به بافتهاى موجود زنده مى کند، تا هر روز جلوه تازه اى از حیات را نشان دهد

پیام ها:

۳- هر مرده ای که در قیامت از گور بر میخیزد، مانند دانه ای است که از زمین میروید. «و آیة لهم»

۲- برای اثبات حقّانیّت سخن خود به نمونهها استدلال کنیم. «و آیة لهم»

حکایت ۷۱۲: گربه ی مشتعل!

از مرحوم آیت الله بهاء الدینی نقل شده است: اوایل حکومت رضا خان، شبی از شبها او وارد شهر قم شد و در کوچهها و خیابانها رفت و آمد

میکرد. او برای ترساندن مردم، دو جوان را دستگیر کرد و بدون آن که کاری کرده باشند دستور داد آنان را در مقابل دیدگان مردم به قتل برسانند. بنده از این کار زشت و کشتار ناجوانمردانه ی این مرد وحشی (رضا شاه)، بسیار ناراحت شدم؛ ولی از این که چرا این دو جوان انتخاب شدند، در حیرت بودم. با خود گفتم: باید حساب و علتی در کار باشد که این دو جوان به قتل رسیدند. تحقیق کردم و از افرادی در باره یکی از آن دو نفر سؤالاتی کردم. آنان در جواب گفتند: آن دو جوان، روز قبل از این حادثه،

گربه ای را گرفته بودند و برای تفریح و خنده نفت بر سر حیوان ریختند و آن را زنده زنده آتش زدند و این گونه بود که فردای آن روز به دست ظالمی دیگر به سزای عمل خود رسیدند!

۳- بهترین دلیل برای عموم مردم، آن است که دائمی، عمومی، غیر قابل انکار، ساده و همه جایی باشد. «و آیة لهم الارض»

۴- بهترین راه ایمان به معاد، دقّت در آفریده هاست. «الارض المیتة احییناها»

۵ - حیات و زندگی و فصل بهار و رویش گیاهان از مهم ترین دلائل توحید است. «احییناها»

۶- بخش عمده ای از غذای انسان را دانههای گیاهی تشکیل میدهد که دقّت در آنها راهی برای خداشناسی است. «و آیة.... حبّاً فمنه تأکلون»

«۳۴» وَجَعَلْنَا فِیهَا جَنَّاتٍ مِّن نَّخِیلٍ وَأَعْنَابٍ وَ فَجَّرْنَا فِیهَا مِنَ الْعُیُونِ

و در آن، باغهایی از درختان خرما و انگور قرار دادیم و در آن چشمهها شکافته و روان ساختیم.

«۳۵» لِیَأْکُلُواْ مِن ثَمَرِهِ وَمَا عَمِلَتْهُ أَیْدِیهِمْ أَفَلَا یَشْکُرُونَ

تا از میوه ی آن و آن چه دستانشان به عمل آورده

است، بخورند، پس آیا سپاسگزاری نمی کنند؟

نکته ها:

در قرآن از میان میوهها نام انگور و خرما بیش تر به کار رفته و این یا به خاطر نقش غذایی این دو میوه است و یا به خاطر در دسترس بودن آنها یا تنوّع گونههای آنها یا بهره گیری از خشک و تر آن دو و یا جهات دیگر.

دو کلمه «نخیل» جمع «نخل» و «اعناب» جمع «عنب» به صورت جمع بکار رفته است، زیرا هر یک از خرما و انگور دارای انواع زیادی هستند.

در مورد خرما از درخت خرما «نخیل» نام میبرد، شاید به این دلیل که درخت نخل همه چیزش قابل استفاده است.

ممکن است لفظ «ما» در «ما عملته» موصوله

باشد و ممکن است نافیه باشد، یعنی بشر در آن هیچ دستی ندارد. (۶۹)

پیام ها:

۱- در تغذیه نقش اول با حبوبات و دانه هاست و سپس میوه ها. «اخرجنا منها حَبّاً... جعلنا فیها جنّات»

مطالعات دانشمندان نشان مى دهد: مخصوصاً این دو میوه داراى انواع ویتامینهاى لازم و مواد مختلف حیاتى براى بدن انسان است.

به علاوه، این دو میوه، در تمام طول سال به صورت تازه یا خشک قابل نگهدارى و استفاده براى تغذیه است

۲- اصل آفرینشِ درختان و میوهها برای انسان است. «لیأکلوا من ثمره»

۳- وظیفه انسان در برابر نعمت ها، معرفت و شکر است. (خداوند زمین مرده را زنده میکند و گیاهان و میوهها را در دسترس قرار میدهد تا انسان بخورد و شکر کند. ) «لیأکلوا من ثمره... أفلا یشکرون»

رسول الله صلي الله عليه و آله و سلم :

اَلتَّحَدُّثُ بِالنِّعَمِ شُكرٌ ؛

رسول الله صلي الله عليه و آله و سلم :

بازگويى نعمت ها ، سپاسگزارى [از آنها] است .

مسند الشهاب ، ج 1 ، ص 61 .

رسول الله صلي الله عليه و آله و سلم :

لايَشكُرُ اللّه َ مَن لا يَشكُرُ النّاسَ ؛

رسول الله صلي الله عليه و آله و سلم :

خدا را سپاس نمى گزارد ، آن كه سپاسگزار مردم نباشد .

كتاب من لايحضره الفقيه ، ج 4 ، ص 380 .

رسول اللّه صلي الله عليه و آله :

يا عَلِيُّ ، مَن أحَبَّني وأحَبَّكَ وأحَبَّ الأَئِمَّةَ مِن وُلدِكَ فَليَحمَدِ اللّه َ عَلى طيبِ مَولِدِهِ ، فَإِنَّهُ لا يُحِبُّنا إلاّ مَن طابَت وِلادَتُهُ ، ولا يُبغِضُنا إلاّ مَن خَبُثَت وِلادَتُهُ

پيامبر خدا صلي الله عليه و آله :

اى على! هر كه مرا و تو را و امامان از نسل تو را دوست دارد پس خدا را برحلال زادگى خود سپاس گويد؛ زيرا ما را دوست ندارد، مگر حلال زاده و ما را دشمن ندارد، مگر حرام زاده.

أمالي الصدوق : 384 / 14 ، معاني الأخبار : 161 / 3 ، بشارة المصطفى : 150 كلّها عن زيد بن عليّ عن آبائه عليهم السلام .

۴- تولید فرآوردههای مختلف از میوه ها، مورد پذیرش قرآن است. «و ما عملته ایدیهم»

۵ - بیان نعمت ها، سبب ایجاد روح شکرگزاری در انسان است. «أفلا یشکرون»

رسول اللّه صلي الله عليه و آله :

ثَلاثُ خِصالٍ يُدرَكُ بِها خَيرُ الدُّنيا وَالآخِرَةِ : الشُّكرُ عِندَ النَّعماءِ ، وَالصَّبرُ عِندَ الضَّرّاءِ ، وَالدُّعاءُ عِندَ البَلاءِ

پيامبر خدا صلي الله عليه و آله :

سه خصلت است كه با آنها خير دنيا و آخرت به دست مى آيد: سپاس گزارى در هنگام نعمت و برخوردارى، شكيبايى در هنگام سختى، و دعا در هنگام بلا و گرفتارى.

إرشاد القلوب : ص 149 .

۶- انسان ناسپاس مورد نکوهش خداوند است. «أفلا یشکرون»

وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِن شَكَرْتُمْ لأَزِيدَنَّكُمْ وَلَئِن كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ (ابراهیم7)

و (نيز به يادآور) هنگامى كه پروردگارتان اعلام فرمود: همانا اگر شكر كنيد، قطعاً شما را مى افزايم، و اگر كفران كنيد البته عذاب من سخت است

اين آيه، مهم ترين و صريح ترين آيه قرآن در مورد شكر نعمت و يا كفران آن است، كه بعد از آيه ى مربوط به نعمت آزادى و تشكيل حكومت الهى، به رهبرى حضرت موسى مطرح شده است و اين، رمز آن است كه حكومت الهى و رهبر آسمانى مهم ترين نعمت هاست، و اگر شكرگزارى نشود خداوند مردم ناسپاس را به عذاب شديدى گرفتار مى كند.

شكر نعمت مراحلى دارد:

الف: شكر قلبى كه انسان همه ى نعمت ها را از خداوند بداند.

ب: شكر زبانى، نظير گفتن «الحمدللَّه».

ج: شكر عملى كه با انجام عبادات و صرف كردن عمر و اموال در مسير رضاى خدا و خدمت به مردم به دست مى آيد.

امام صادق عليه السلام فرمود: شكر نعمت، دورى از گناه است و نيز فرمود: شكر آن است كه انسان نعمته

را از خدا بداند (نه از زيركى و علم و عقل و تلاش خود يا ديگران) و به آنچه خدا به او داده راضى باشد و نعمت هاى الهى را وسيله ى گناه قرار ندهد، شكر واقعى آن است كه انسان نعمت خدا را در مسير خدا قرار دهد.(تفسير نمونه)

شكر در برابر نعمت هاى الهى بسيار ناچيز و غيرقابل ذكر است، به قول سعدى:

بنده همان به كه زتقصير خويش

عذر به درگاه خدا آورد

ورنه سزاوار خداونديش

كس نتواند كه بجا آورد

در حديث مى خوانيم كه خداوند به موسى وحى كرد: حقّ شكر مرا بجا آور. موسى گفت: اين كار امكان ندارد، زيرا هر كلمه ى شكر نيز شكر ديگرى لازم دارد. وحى آمد: همين اقرار تو و اين كه مى دانى هر چه هست از من است، بهترين شكر من است.(تفسيرنمونه)

به گفته ى روايات، كسى كه از مردم تشكر نكند از خدا نيز تشكر نكرده است. «من لم يشكر المنعم من المخلوقين لم يشكر اللَّه».(بحار، ج 71، ص 44.)

اگر نعمت خدا را در مسير غير حقّ مصرف كنيم، كفران نعمت و زمينه كفر است. «لئن كفرتم»، «بدّلوا نعمة اللَّه كفراً»(ابراهيم ،28) كسانى كه نعمت خدا را به كفر تبديل كردند.

يكى از افراد خانواده پيامبر اسلام (ص ) از آنحضرت پرسيد: ((آيا در قيامت يادى از دوستان مى شود؟)) (كه مثلا افراد نيكى از آنها ياد كنند و آنها را نجات بخشد).

پيامبر (ص ) در پاسخ فرمود: ((در سه مورد، هيچكس از كسى ياد نمى كند: 1- در نزد ((ميزان )) (و ترازوى عمل ) كه انسان در آن وقت همه فكرش در اين است كه آيا بار گناهش (يا پاداشش ) در ميزان ، سبك است يا سنگين ؟!

2- در نزد پل صراط، كه انسان همه فكرش متمركز در اين جهت است كه آيا از آن ، مى تواند عبور كند يا نمى تواند؟

3- هنگام تقسيم نامه هاى اعمال ، كه انسان همه فكرش ، در اين است كه آيا نامه عملش به دست راستش داده مى شود (و قبول شده ) و يا نه (رفوزه شده است ).

در اين سه مورد، نه خويش از خويشاوند خود و نه دوست از دوستش و نه يار از يارش و نه پدر و پسر و مادر هيچكدام در ياد همديگر نيستند، سپس u200d فرمود: ((اين است معنى قول خدا (در آيه 37 سوره عبس ) لكل امرء منهم يومئذ شاءن يغنيه : در آن روز، هر كسى را كارى است كه او را (از توجه به ديگران ) مشغول و غافل داشته است )) پناه مى بريم به خدا در اين سه مورد!

داستان بدهکاری

عبدالله بن فضل يكى از شيعيان گويد: به امام صادق (ع ) عرض كردم ، من بدهكارى بسيارى دارم در عين حال عيالوار مى باشم و قدرت به رفتن به مكه و شركت براى انجام مراسم حج ، ندارم ، به من دعائى بياموز، تا با آن ، دعا كنم (بلكه حاجتهايم روا گردد).

عبدالله بن فضل به يكى از شيعيان مى گويد: به امام صادق (ع ) عرض كردم ، من بدهكارى بسيارى دارم در عين حال عيالوار مى باشم و قدرت رفتن به مكه و شركت براى مراسم حج ، ندارم ، به من دعائى بياموز، تا با آن ، دعا كنم (بلكه حاجتهايم روا گردد).

امام صادق (ع ) فرمود: بعد از هر نماز فريضه اين دعا را بخوان : اللهم صل على محمد و آل محمد و اقض عنى دين الدنيا و دين الاخرة : ((خداوندا، درود و رحمت بفرست بر محمد و دودمانش ، و بدهكارى دنيا و آخرت مرا ادا كن )).

پرسيدم : بدهكارى دنيا را مى دانم ، اما بدهكارى آخرت چيست ؟

فرمود: بدهكارى آخرت ، ((حج )) است .

يعنى با انجام حج صحيح ، آنچنان پاك مى شوى كه ديگر بدهكارى اخروى ندارى

متن شعر

سلام ما به قلب داغدیده ات

سلام ما به حنجر بریده ات

سلام ما به خون زخم سینه ات

سلام ما به گریه ی سکینه ات

سلام ما به زخم بی شماره ات

سلام بر گلوی پاره پاره ات

سلام بر فرق علی اکبرت

سلام بر حلق علی

مقاله2986:جلوه‌هایی از حقوق بشر در ادعیه اسلامی...